Pasif Kızılötesi (PIR)
Önündeki sıcak bir cismin (insan, hayvan) hareketini, yaydığı vücut ısısındaki ani değişimden yakalayan sensör.
Nedir ve nasıl çalışır?
PIR sensörü "pasiftir": kendisi hiçbir şey yaymaz, sadece ortamdaki sıcak cisimlerin yaydığı kızılötesi ısıyı dinler. İçinde yan yana iki ısı alanı vardır; ortam sabitken ikisi aynı ısıyı görür ve sensör sessiz kalır. Önünden sıcak bir cisim (bir insan, bir hayvan) geçtiğinde önce bir alan, sonra öbürü ısınır; bu fark sensörü tetikler. Yani PIR hareketsiz duran sıcak bir cismi göremez, ona kıpırtı lazımdır.
Önündeki beyaz kubbe bir Fresnel lenstir: görüş alanını çok sayıda dar dilime böler, böylece biri yürürken sürekli bir dilimden öbürüne geçer ve algılama keskinleşir. Lensin deseni menzili (~5–7 m) ve açıyı (~100–120°) belirler. Ucuz, az güç çeken ve mahremiyeti koruyan bir varlık algılama yöntemidir; bu yüzden otomatik ışıklarda ve hırsız alarmlarında çok yaygındır. Karşılığında kalorifer, güneş, evcil hayvan gibi ısı kaynakları yanlış tetikleyebilir.
Fotoğraflar

Kendin dene
PIR sensörü, alanındaki sıcak bir cismin (insan, hayvan) hareketini algılar. Butona bas; kısa bir süre sonra tekrar beklemeye döner.
Ne zaman tercih edilir, ne zaman edilmez?
Tercih edilir
- +Bir alana insan/hayvan girince ışık ya da alarm tetiklemek için
- +Kameraya gerek olmadan ucuza, mahremiyeti koruyarak varlık algılamak istediğinde
- +Pil dostu, düşük güçlü bir uyandırma sensörü gerektiğinde
Tercih edilmez
- −Hareketsiz ama orada duran birini saymak/algılaman gerekiyorsa (PIR onu görmez)
- −Cismin tam uzaklığını ya da hızını ölçmen gerekiyorsa (sadece var/yok der)
- −Kalorifer, klima, evcil hayvan ya da güneşin yanlış tetiklemesinin kabul edilemez olduğu yerde
Tasarımcıya etkisi
- Boyut ve form
- Tipik modül ~25×35 mm karttan ve üstündeki ~Ø10–25 mm beyaz Fresnel kubbeden oluşur; kubbe kasanın dışına çıkar, ona şeffaf bir pencere ve net görüş bırakman gerekir.
- Yerleşim
- Görüş alanı lensle sabittir; sensörü hafif aşağı eğimle, ısı kaynaklarına (kalorifer, klima), cama ve hareketli perdeye bakmayacak şekilde sabit konumlandır.
- Güç ihtiyacı
- 3.3–5 V ile çalışır, akımı çok küçüktür (~50 µA boşta); pil dostudur ve genelde sistemi uykudan uyandıran dijital bir tetik sinyali üretir.
- Isı
- Sensörün kendi gövdesi ve yakınındaki bileşenler ısınınca temel ısı seviyesi kayar; PIR'i regülatör/güç katından ve doğrudan güneşten uzağa, ısısı durağan bir noktaya yerleştir.
Hangi ürünlerde görürsün?
- Otomatik koridor / merdiven aydınlatması
- Hırsız alarmı hareket dedektörü
- Akıllı ev varlık algılama
- Otomatik el kurutucu / musluk
- Pil ile çalışan güvenlik kamerası uyandırma
Bileşeni yakından tanı
Gerçek ürünleri incelemek bileşeni tanımanın en iyi yolu:
- Adafruit — PIR (hareket) sensörü ↗adafruit.com
- Adafruit — Mini PIR hareket sensörü BS412 ↗adafruit.com