Circuitby Venn

Dinamo Motorları

Hareketi elektriğe çeviren jeneratör; döndükçe değişken gerilim üretir.

Nedir ve nasıl çalışır?

Dinamo motoru (jeneratör), bir mili döndürdüğünde hareketi elektriğe çeviren bir üreteçtir. Aslında bir DC motorun tersine çalışan halidir: motora gerilim verince döner, dışarıdan döndürünce gerilim üretir. El kolu çevrildiğinde, bir tekerlek döndüğünde ya da rüzgâr/su gibi bir hareket milini sürdüğünde uçlarında elektrik belirir.

Ürettiği gerilim dönme hızına bağlıdır; hızlı döndürünce gerilim yükselir, yavaşlayınca düşer. Mini dinamolar genelde 12–38 V, ~1 A aralığında çıkış verebilir. Çıkışı bu kadar değişken olduğu için doğrudan bir cihaza bağlanmaz; önce doğrultulup regüle edilir, çoğu zaman bir bataryaya şarj edilerek düzgün bir beslemeye çevrilir. El çevirmeli el fenerleri ve bisiklet dinamoları bu prensiple çalışır.

Fotoğraflar

DC dinamo motoru
Tek başınaDC dinamo motoru

Kendin dene

Hız: 35%0%–100%

Motora ne kadar güç verirsen o kadar hızlı döner. Hızı değiştir.

Ne zaman tercih edilir, ne zaman edilmez?

Tercih edilir

  • +İnsan gücü ya da mevcut hareketten enerji toplanacak ürünlerde (el çevirmeli fener)
  • +Dönen bir mil/tekerlek zaten varken yan ürün olarak elektrik üretiminde (bisiklet dinamosu)
  • +Pilsiz, acil durumda elle çalıştırılabilen taşınabilir cihazlarda

Tercih edilmez

  • −Sabit, kararlı gerilim gerektiğinde (çıkış hıza göre değişir)
  • −Sürekli yüksek güç gereken, durmadan çalışan uygulamalarda
  • −Doğrultma/regülasyon ve depolama devresine yer ayrılamıyorsa

Tasarımcıya etkisi

Boyut ve form
Mini dinamolar ~25 mm çap × ~40 mm gövde gelir, ayrıca çevirme kolu ya da kasnak için ek yer ister. Dinamonun dönen mille hizalanması gerekir; yerleşimi hareket eden parçaya göre planla.
Güç ihtiyacı
Çıkış gerilimi dönme hızına bağlıdır; mini dinamolar yaklaşık 12–38 V, ~1 A aralığında değişken gerilim üretir. Doğrudan besleme yapma, önce doğrult ve regüle et.
Ses
Dönen mil, dişli ve fırçalar çalışırken duyulur bir uğultu/vınlama çıkarır. Sessiz çalışması gereken bir üründe dinamoyu yalıtmayı ya da düşük devirli sürmeyi planla.
Yerleşim
Dinamoyu çevirme koluna veya dönen tekerleğe sağlam biçimde bağla; titreşim ve eksen kaçıklığı verimi düşürür. Değişken çıkışı düzeltmek için arkasına doğrultucu, regülatör ve batarya koy.

Hangi ürünlerde görürsün?

  • El çevirmeli (dinamo) el feneri
  • Bisiklet dinamosu
  • El çevirmeli acil durum radyosu
  • Eğitim amaçlı el jeneratörü
  • Mini rüzgâr/su türbini jeneratörü

Bileşeni yakından tanı

Gerçek ürünleri incelemek bileşeni tanımanın en iyi yolu: