Enkoder
Bir milin ne kadar ve ne hızla döndüğünü sayan, dönüşü ölçen sensör.
Nedir ve nasıl çalışır?
Enkoder, çoğunlukla açısal hareketi ölçen bir sensördür: bir milin toplam ne kadar ve ne hızla döndüğünü sayar. Bir motor miline takılabilir ya da çevirdiğin bir düğmenin içine gömülü gelir. Potansiyometreyle karıştırma; o dönüşü dirence çevirir, enkoder ise dönüşü sayısal adımlara böler.
En yaygını optik enkoderdir (delikli bir disk ile foto-sensör), sonra manyetik tip gelir. İki temel davranışı vardır: artımlı (incremental) enkoder her adımı sayar ama nerede olduğunu güç gidince unutur; mutlak (absolute) enkoder ise her an gerçek açıyı bilir. Çözünürlüğü PPR ile ölçülür; iyi bir enkoder tam turun 2000'de 1'i kadar ince algılayabilir.
Fotoğraflar
Kendin dene
Enkoder, milin ne kadar döndüğünü adım adım sayar; her küçük dönüş bir darbe üretir, sen de konumu bilirsin. Diski çevir.
Ne zaman tercih edilir, ne zaman edilmez?
Tercih edilir
- +Bir parçanın ne kadar döndüğünü hassas saymak gerektiğinde (robot, 3B yazıcı)
- +Bir düğmeye sınırsız dönüş + ince ayar (ses, menü) eklemek istediğinde
- +Motor hızını veya konumunu geri besleme ile kontrol ederken
Tercih edilmez
- −Sadece aç/kapa veya kaba kademe yetiyorsa (mikrodalga zaman düğmesi gibi)
- −Toz, nem ve titreşimin yoğun, korumanın zor olduğu ortamda
- −Güç kesilince konumu unutmaması şartsa, ucuz artımlı tipte ısrar etme
Tasarımcıya etkisi
- Boyut ve form
- Panel tipi döner enkoder gövdesi ~20×20 mm, mili 6 mm; motor enkoderleri daha incedir. Mil ön yüzden çıkar, düğme veya kasnağı buna göre konumla.
- Yerleşim
- Disk ile sensör arasındaki hizayı bozma; enkoder darbeye, toza ve neme duyarlıdır, manyetik tip dış mıknatıstan etkilenir, kalibrasyonu kaçarsa okuma anlamsızlaşır.
- Ses
- Düğme tipi enkoderlerde her adımda ~30–45 dB'lik hafif bir 'tık' hissi/sesi olur; lüks bir üründe bu his kalite algısını belirler.
- Güç ihtiyacı
- Doğru akımla, düşük gerilimle (3.3–5 V) çalışır ve akımı küçüktür; pil bütçesine yük olmaz, asıl maliyet sinyali okuyan işlemci tarafındadır.
Hangi ürünlerde görürsün?
- Ses/menü çevirme düğmesi (amfi, fırın)
- Robot süpürge tekerleği
- 3B yazıcı ve CNC eksenleri
- Bilgisayar faresi tekerleği
- Endüstriyel servo motor geri beslemesi
Sökme & tamir videosu
Bileşeni yakından tanı
Gerçek ürünleri incelemek bileşeni tanımanın en iyi yolu: