Işık Sensörleri
Ortamın ne kadar aydınlık olduğunu ölçüp sayıya çeviren küçük sensör.
Nedir ve nasıl çalışır?
Işık sensörü, üzerine düşen ışığın ne kadar güçlü olduğunu ölçer ve bunu bir elektrik değerine çevirir. En basit tipi LDR'dir (fotodirenç): aydınlıkta direnci düşer, karanlıkta yükselir, yani ortam parlaklığını dirence göre okursun. Çoğu küçük, ucuz ve pasif bir parçadır; "hava karardı mı" gibi kararlar için yeter.
Daha hassas iş için başka tipler vardır. Fotodiyot ışığa çok hızlı tepki verir ve doğrudan akım üretir; hazır ortam-ışığı IC'leri (örn. ışığı insan gözü gibi tartan tipler) ışık şiddetini doğrudan lux olarak verir, hatta kızılötesini ayıklar. Bazı sensörler renk veya UV gibi belli dalga boylarını da ölçer. Tipin seçimi, ne kadar geniş bir parlaklık aralığını ne hassaslıkta okuman gerektiğine bağlıdır.
Fotoğraflar

Kendin dene
Işık sensörü üstüne düşen ışığın şiddetini ölçer. Parlaklığı değiştir; ışınlar güçlenir.
Ne zaman tercih edilir, ne zaman edilmez?
Tercih edilir
- +Ekran ya da aydınlatmayı ortama göre otomatik kısıp açmak istediğinde
- +"Karanlık oldu" gibi basit bir eşik için ucuz, küçük bir çözüm yeterse (LDR)
- +Lux cinsinden gerçek, kararlı bir ölçüm gerektiğinde (ortam-ışığı IC'si)
Tercih edilmez
- −Görüntü ya da renk tanıma gerekiyorsa (o iş kameranın)
- −LDR'den hassas, gözle uyumlu ölçüm beklersen (yavaş ve kabadır)
- −Sensör doğrudan ışık kaynağına bakacaksa (kendi ışığını ölçüp doygunluğa gider)
Tasarımcıya etkisi
- Boyut ve form
- LDR'ler ~5 mm yuvarlak gözdür, ortam-ışığı IC'leri ~2×2 mm minik yongadır; ikisi de ışığı gören yüzeyiyle çalışır, bu yüzeyin önüne kasada şeffaf bir pencere bırak.
- Yerleşim
- Sensör ölçmek istediğin ışığı görmeli ama cihazın kendi ekranının/LED'inin ışığını görmemeli; iç ışık sızıntısını bir kanalla engelle, yoksa parlaklığı yanlış okur.
- Güç ihtiyacı
- 3.3–5 V ile çalışır ve akımı çok küçüktür (LDR µA seviyesi); pil dostudur, çoğu uygulamada saniyede birkaç kez okumak fazlasıyla yeter.
- Isı
- Sıcaklıktan az etkilenir; asıl dikkat penceredir, tozlanan ya da matlaşan bir pencere ışığı kıstığı için sensör ortamı olduğundan karanlık sanır, temizlenebilir malzeme seç.
Hangi ürünlerde görürsün?
- Telefon / dizüstü otomatik ekran parlaklığı
- Otomatik gece lambası
- Sokak lambası alacakaranlık anahtarı
- Akıllı saat ekran kısma
- Fotoğraf makinesi pozometresi
Bileşeni yakından tanı
Gerçek ürünleri incelemek bileşeni tanımanın en iyi yolu:
- Adafruit — LTR390 UV ışık sensörü ↗adafruit.com
- Adafruit — TSL2591 yüksek dinamik aralıklı ışık sensörü ↗adafruit.com