Potansiyometreler
Çevirdikçe ya da kaydırdıkça kademesiz analog değer üreten ayarlı direnç.
Nedir ve nasıl çalışır?
Potansiyometre (kısaca 'pot'), kademesiz hareket eden bir ayar düğmesidir; başlangıç ile bitiş arasında sonsuz aralıkta gezer, durağı yoktur. İçinde bir direnç şeridi ve onun üstünde kayan bir uç vardır; düğmeyi çevirdikçe (ya da sürgüyü kaydırdıkça) bu uç hattın farklı noktasına gelir ve üzerinden geçen gerilimi değiştirir. Örneğin 5 V girişi ayarına göre 2 V'a düşürür; bu değişen gerilimi okuyan bir işlemci ya da devre, ses şiddetini, parlaklığı ya da hızı orantılı olarak artırıp azaltır.
İki ana türü var: döner potansiyometre bir turdan kısa döner; doğrusal potansiyometre (sürgülü/fader) düz bir hat boyunca kayar. Döner anahtardan farkı, onun belirli kademelere 'tık'layarak oturmasıdır; potansiyometrede ara değer serbesttir, her nokta geçerlidir ama tam konumu gözle anlamak zordur. Sessiz, akıcı bir his verir. Direnç değişiminin eğrisi (taper) doğrusal ya da logaritmik olabilir; ses için kulağa doğal gelsin diye genelde logaritmik seçilir.
Fotoğraflar



Kendin dene
Potansiyometre kademesiz bir değer üretir: kolu çevirdikçe çıkış gerilimi sürekli değişir. Kaydıracı oynat.
Ne zaman tercih edilir, ne zaman edilmez?
Tercih edilir
- +Kademesiz, sürekli bir ayar gerektiğinde (ses, parlaklık, hız, konum)
- +Bir turdan az dönüş ya da düz bir kayma yetiyorsa (min/maks belli)
- +Sessiz, akıcı, 'teknolojik' bir kullanım hissi istendiğinde
Tercih edilmez
- −Net, tekrarlanabilir kademeler ve tık hissi gerekiyorsa (döner anahtar seç)
- −Yanlış ayar risk yaratıyorsa ya da konumun güvenle hatırlanması kritikse
- −Sınırsız (sonsuz) dönüş veya dijital sayım isteniyorsa (enkoder daha uygun)
Tasarımcıya etkisi
- Boyut ve form
- Döner gövde ~9–24 mm çapında, mil ~6 mm standart; sürgülü fader ise ~30–100 mm uzunluğunda yol ister, panelde bu kayma boyunu boş bırak.
- Yerleşim
- Panele somunla monte edilir, üstüne kendi düğmen geçer; tek turda 0–100 yayıldığı için kadran çevresine işaretleme koy, konum gözle okunsun.
- Güç ihtiyacı
- Pasiftir, kendi gücü yoktur; bölücü olarak çalışır, çıkışı genelde 3.3–5 V referansla analog (ADC) girişe verilir, doğrudan yük sürmesi için akımı sınırlıdır.
- Ses
- Dönüşü sessizdir, tık yoktur; bu yüzden kullanıcıya konumu sesle değil görsel kadran ya da ekran göstergesiyle bildirmen gerekir.
Hangi ürünlerde görürsün?
- Gitar amfisi ses/ton düğmesi
- Mikser/DJ fader'ı
- Dimmer (kısılabilir lamba) düğmesi
- Eski radyo ses ayarı
- Elektrikli battaniye ısı ayarı
Sökme & tamir videosu
Bileşeni yakından tanı
Gerçek ürünleri incelemek bileşeni tanımanın en iyi yolu: